Công bố Dự thảo Nghị định kinh doanh xăng dầu: Những doanh nghiệp nào được hưởng lợi?

Sau gần 2 năm xây dựng và 4 lần lấy ý kiến rộng rãi từ doanh nghiệp, Bộ Công Thương đã công bố dự thảo Nghị định về kinh doanh xăng dầu thay thế Nghị định 80/2023/NĐ-CP để trình Chính phủ.

Trong dự thảo trình Chính phủ, Điều 4 về mục tiêu, nguyên tắc điều hành kinh doanh xăng dầu được bổ sung, với mục tiêu làm kim chỉ nam quản lý ngành xăng dầu trong nước. Giá dầu sẽ được điều hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của nhà nước; hài hòa lợi ích giữa người tiêu dùng, doanh nghiệp sử dụng và doanh nghiệp kinh doanh.

Cụ thể, cơ chế giá bán sẽ được điều chỉnh linh hoạt hơn nhằm phù hợp với các biến động và thay đổi về chi phí. Bù lại, việc tiết kiệm chi phí được đề cao thông qua việc tinh gọn giảm bớt khâu trung gian và yêu cầu kiểm tra giám sát công bố giá của doanh nghiệp phân phối.

Đồng thời, việc lợi ích của người tiêu dùng cũng sẽ được bảo vệ và duy trì hài hòa nhờ cấu trúc ngành xăng dầu của Việt Nam vẫn được chi phối bởi các doanh nghiệp nhà nước giúp giá bán nhiên liệu giữ ở mức tối ưu và bám sát các mục tiêu ổn định giá cả mà Chính phủ đặt ra.

Mô hình này đã cho thấy sự thành công tại Ấn Độ khi cải cách thị trường xăng dầu vào năm 2014 giúp thu hút thêm dòng vốn tư nhân vào lĩnh vực xăng dầu; và đồng thời vị thế áp đảo thị phần của các doanh nghiệp nhà nước được duy trì giúp nguồn cung nhiên liệu được giữ ổn định với chi phí cạnh tranh.

Đánh giá tác động đến các doanh nghiệp trong ngành, theo Chứng khoán KBSV, cơ chế giá thị trường linh hoạt hơn, doanh nghiệp có nhiều quyền tự chủ hơn trong việc quyết định biên lợi nhuận.

Dự thảo mới chuyển từ cơ chế giá cơ sở do Chính phủ xác định sang cơ chế giá thị trường, cho phép các thương nhân đầu mối, thương nhân phân phối xăng dầu tự do chủ động thiết lập giá bán buôn, bán lẻ. Đồng thời, chi phí kinh doanh định mức sẽ được điều chỉnh hàng năm theo CPI, thay vì gần như không thay đổi trong giai đoạn 2014–2022 và 2024 đến nay.

Lợi nhuận định mức cũng không còn được Chính phủ ấn định cố định, mà doanh nghiệp có thể chủ động xác định theo thực tế kinh doanh.

Điều kiện gia nhập ngành chặt chẽ hơn giúp các doanh nghiệp đầu ngành gia tăng thị phần. Dự thảo Nghị định đề xuất siết chặt điều kiện cấp phép đối với thương nhân đầu mối, qua đó nâng rào cản gia nhập và thúc đẩy quá trình sàng lọc các doanh nghiệp quy mô nhỏ hoặc yếu kém.

KBSV kỳ vọng số lượng đối thủ giảm sẽ củng cố vị thế thương lượng và thị phần của các thương nhân đầu mối lớn như PLX và OIL đối với hệ thống đại lý, qua đó giảm áp lực chiết khấu và hỗ trợ cải thiện lợi nhuận/lít.